ഏകവിജ്ഞാനേന സർവവിജ്ഞാനം: വേദാന്തത്തിന്റെ പ്രസക്തി

Oct 8, 2026 · Satheesh Vedanthi

ഒരു മണൽത്തരിയിലെ അനന്തത

കടൽത്തീരത്തുനിന്ന് ഒരു മണൽത്തരി എടുത്തുനോക്കൂ. അതിന്റെ രസതന്ത്രം, പരൽഘടന, രൂപപ്പെട്ട ഭൂമിശാസ്ത്രചരിത്രം, അതിനുള്ളിലെ ആറ്റങ്ങൾ, അവയ്ക്കുള്ളിലെ ക്വാണ്ടം ലോകം — ഒരു ജീവിതകാലം മുഴുവൻ പഠിച്ചാലും തീരാത്തത്ര വിഷയങ്ങൾ ആ ഒരു തരിയിലുണ്ട്.

ഒരു മണൽത്തരിയുടെ സ്ഥിതി ഇതാണെങ്കിൽ, കോടാനുകോടി നക്ഷത്രങ്ങളുള്ള ഈ പ്രപഞ്ചത്തെ ഓരോ വസ്തുവായി പഠിച്ചു തീർക്കാൻ ആർക്കു കഴിയും? ഭൗതികവസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം എത്ര മുന്നോട്ടുപോയാലും അറിവ് ഒരിക്കലും പൂർണമാവില്ല. ഓരോ ഉത്തരവും പുതിയ പത്തു ചോദ്യങ്ങൾ തുറന്നിടുന്നു.

ഇവിടെയാണ് ഭാരതീയ ഋഷിമാർ മറ്റൊരു വഴി ചോദിച്ചത്: എണ്ണമറ്റ വസ്തുക്കളെ ഓരോന്നായി അറിയുന്നതിനു പകരം, എല്ലാറ്റിന്റെയും മൂലമായ ഒന്നിനെ അറിയാൻ കഴിയുമോ? ആ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ് അദ്വൈത വേദാന്തം.

ഏതറിഞ്ഞാൽ എല്ലാം അറിയും?

മുണ്ഡകോപനിഷത്തിൽ ശൗനകൻ എന്ന ഗൃഹസ്ഥൻ അംഗിരസ്സ് മഹർഷിയോട് ചോദിക്കുന്നു: "കസ്മിൻ നു ഭഗവോ വിജ്ഞാതേ സർവമിദം വിജ്ഞാതം ഭവതി?" (മുണ്ഡകം 1.1.3) — ഭഗവാനേ, ഏതൊന്നിനെ അറിഞ്ഞാൽ ഇക്കാണുന്നതെല്ലാം അറിഞ്ഞതാകും?

ഛാന്ദോഗ്യോപനിഷത്തിലും ഇതേ ചോദ്യം ഉയരുന്നു. പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഗുരുകുലത്തിൽ പഠിച്ച്, അഹങ്കാരത്തോടെ മടങ്ങിയെത്തിയ ശ്വേതകേതുവിനോട് പിതാവ് ഉദ്ദാലകൻ ചോദിക്കുന്നു: കേൾക്കാത്തതിനെ കേട്ടതാക്കുന്ന, അറിയാത്തതിനെ അറിഞ്ഞതാക്കുന്ന ആ ഉപദേശം നീ ചോദിച്ചറിഞ്ഞോ?

ഇതാണ് വേദാന്തത്തിന്റെ കേന്ദ്രപ്രതിജ്ഞ — ഏകവിജ്ഞാനേന സർവവിജ്ഞാനം. ഒന്നിനെ അറിയുന്നതിലൂടെ എല്ലാറ്റിനെയും അറിയുക.

മണ്ണും കുടവും: ഉപാദാനകാരണം

ഉദ്ദാലകൻ മകന് നൽകുന്ന ദൃഷ്ടാന്തം ലളിതമാണ്: "യഥാ സോമ്യൈകേന മൃത്പിണ്ഡേന സർവം മൃന്മയം വിജ്ഞാതം സ്യാത്, വാചാരംഭണം വികാരോ നാമധേയം, മൃത്തികേത്യേവ സത്യം" (ഛാന്ദോഗ്യം 6.1.4).

കുഞ്ഞേ, ഒരു മൺകട്ടയെ അറിഞ്ഞാൽ മണ്ണുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ സർവതും അറിഞ്ഞതാകുന്നു. കുടം, കലം, ചട്ടി എന്നിവ വാക്കുകൊണ്ടുള്ള പേരുകളും രൂപഭേദങ്ങളും മാത്രം; മണ്ണ് എന്നതുമാത്രമാണ് സത്യം.

കുശവൻ കുടം ഉണ്ടാക്കുമ്പോൾ അവൻ നിമിത്തകാരണം (ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ) ആണ്; മണ്ണ് ഉപാദാനകാരണം (ഏതിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നുവോ അത്) ആണ്. കുടം പൊട്ടിയാലും മണ്ണ് നശിക്കുന്നില്ല. പേരും രൂപവും മാറുന്നു; സത്ത മാറുന്നില്ല.

വേദാന്തം പറയുന്നത്, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉപാദാനകാരണം ബ്രഹ്മമാണ് എന്നാണ്. നക്ഷത്രങ്ങളും മണൽത്തരികളും ജീവജാലങ്ങളും നമ്മുടെ ശരീരവും മനസ്സുമെല്ലാം ആ ഒരേ സത്തയുടെ നാമരൂപങ്ങളാണ്. അതിനാൽ ബ്രഹ്മത്തെ അറിഞ്ഞാൽ പിന്നെ അറിയേണ്ടതായി മറ്റൊന്നും ബാക്കിയില്ല.

അതേ അധ്യായത്തിൽ ഉദ്ദാലകൻ ആ അന്വേഷണത്തെ ശ്വേതകേതുവിലേക്കുതന്നെ തിരിക്കുന്നു: "തത്ത്വമസി" — ആ സത്ത നീ തന്നെയാകുന്നു. അറിയേണ്ട ബ്രഹ്മം പുറത്തല്ല, അറിയുന്നവന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ്.

അപരവിദ്യയും പരവിദ്യയും

ശൗനകന്റെ ചോദ്യത്തിന് അംഗിരസ്സ് നൽകുന്ന ഉത്തരം രണ്ടു തരം വിദ്യകളെ വേർതിരിക്കുന്നു. നാലു വേദങ്ങൾ, ശിക്ഷ, കല്പം, വ്യാകരണം, നിരുക്തം, ഛന്ദസ്സ്, ജ്യോതിഷം — ഇവയെല്ലാം അപരവിദ്യയാണ്. അക്ഷരമായ ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്ന വിദ്യ മാത്രമാണ് പരവിദ്യ.

ഇത് ലൗകികവിദ്യകളെ നിന്ദിക്കലല്ല. ശാസ്ത്രം, ഗണിതം, ഭാഷ, കല — ഇവയെല്ലാം ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമാണ്, ആദരണീയവുമാണ്. പക്ഷേ അവ വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവാണ്; അവയ്ക്ക് അവസാനമില്ല.

പരവിദ്യ ഒരു വസ്തുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവല്ല, അറിയുന്നവന്റെ തന്നെ സ്വരൂപത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അത് പൂർണമാകുന്നത്: അറിവിന്റെ എല്ലാ വിഷയങ്ങളും പ്രകാശിക്കുന്നത് ആ ഒരേ ബോധത്തിലാണ്.

ഭാരതീയ ജ്ഞാനപാരമ്പര്യങ്ങളുടെ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യം

ഭാരതീയ അറിവുസംവിധാനങ്ങളെല്ലാം ഒടുവിൽ ചെന്നെത്തുന്നത് ഈ ആത്മജ്ഞാനത്തിലേക്കാണ്. പുരുഷാർത്ഥങ്ങളിൽ ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാമവും ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്; എന്നാൽ പരമപുരുഷാർത്ഥം മോക്ഷമാണ്.

വ്യാകരണം ശബ്ദത്തിലൂടെ ശബ്ദബ്രഹ്മത്തിലേക്കും, യോഗം ചിത്തവൃത്തിനിരോധത്തിലൂടെ ദ്രഷ്ടാവിന്റെ സ്വരൂപത്തിലേക്കും, സംഗീതം നാദോപാസനയിലൂടെ ആന്തരികനിശ്ശബ്ദതയിലേക്കും വഴികാട്ടുന്നു. ആയുർവേദം പോലും ശരീരത്തെ ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിനുള്ള ഉപകരണമായി കാണുന്നു.

വേദങ്ങളുടെ അന്തം — ലക്ഷ്യം — എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഉപനിഷത്തുകളെ വേദാന്തം എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ഉപനിഷത്തുകൾ, ബ്രഹ്മസൂത്രം, ഭഗവദ്ഗീത എന്നിവ ചേർന്ന പ്രസ്ഥാനത്രയത്തിന് ശ്രീശങ്കരാചാര്യർ എഴുതിയ ഭാഷ്യങ്ങളാണ് അദ്വൈതദർശനത്തിന് വ്യവസ്ഥാപിതമായ രൂപം നൽകിയത്. കാലടിയിൽ ജനിച്ച ആ ആചാര്യന്റെ നാട്ടുകാരായ നമുക്ക് ഇത് ഇരട്ടി അഭിമാനത്തിന്റെ പൈതൃകമാണ്.

ഇന്നത്തെ ജീവിതത്തിൽ വേദാന്തത്തിന്റെ പ്രസക്തി

വിവരങ്ങളുടെ പ്രളയത്തിലാണ് ഇന്ന് നാം ജീവിക്കുന്നത്. ഓരോ ദിവസവും പുതിയ അറിവുകൾ ലഭിക്കുന്നു, എന്നിട്ടും അസ്വസ്ഥതയും അപൂർണതാബോധവും കൂടുന്നതേയുള്ളൂ. വസ്തുക്കളിലൂടെ പൂർണത തേടുന്നിടത്തോളം ഈ ഓട്ടം അവസാനിക്കില്ലെന്ന് വേദാന്തം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

• ആന്തരികസ്ഥൈര്യം: ഞാൻ ശരീരമോ മനസ്സോ മാത്രമല്ല, അവയെ അറിയുന്ന സാക്ഷിബോധമാണ് എന്ന തിരിച്ചറിവ് ജയപരാജയങ്ങളിൽ സമചിത്തത നൽകുന്നു.
• സർവ്വാത്മഭാവം: എല്ലാറ്റിലും ഒരേ സത്തയാണെങ്കിൽ, മറ്റൊരാളെ മുറിപ്പെടുത്തുന്നത് എന്നെത്തന്നെ മുറിപ്പെടുത്തലാണ്. ശ്രീനാരായണഗുരുവിന്റെ ആത്മോപദേശശതകം ഈ ദർശനത്തെ സാമൂഹികസമത്വത്തിന്റെ അടിത്തറയാക്കി.
• ശാസ്ത്രത്തോടുള്ള സമന്വയം: വേദാന്തം അന്വേഷണത്തെ എതിർക്കുന്നില്ല; അന്വേഷിക്കുന്നവനെക്കുറിച്ചുകൂടി അന്വേഷിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. പുറത്തേക്കുള്ള ശാസ്ത്രവും അകത്തേക്കുള്ള ആത്മവിചാരവും പരസ്പരപൂരകങ്ങളാണ്.
• ഭയത്തിൽനിന്നുള്ള മുക്തി: രണ്ടാമതൊന്നുണ്ടെങ്കിലേ ഭയമുള്ളൂ എന്ന് ബൃഹദാരണ്യകം പറയുന്നു. അദ്വൈതബോധം ആ ഭയത്തിന്റെ വേരറുക്കുന്നു.

ഉപസംഹാരം

മണൽത്തരിയിൽ തുടങ്ങിയ നമ്മുടെ അന്വേഷണം ഒടുവിൽ നമ്മിലേക്കുതന്നെ തിരിച്ചെത്തുന്നു. എണ്ണമറ്റ കുടങ്ങളെ ഓരോന്നായി പഠിക്കുന്നതിനു പകരം മണ്ണിനെ അറിയുക; എണ്ണമറ്റ വസ്തുക്കളെ ഓരോന്നായി അറിയുന്നതിനു പകരം അവയുടെയെല്ലാം സത്തയായ ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുക.

അതാണ് വേദാന്തത്തിന്റെ വാഗ്ദാനം: അനന്തമായ അറിവിന്റെ ഭാരമല്ല, പൂർണമായ അറിവിന്റെ ശാന്തി. "ബ്രഹ്മവിദ് ബ്രഹ്മൈവ ഭവതി" (മുണ്ഡകം 3.2.9) — ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവൻ ബ്രഹ്മം തന്നെയാകുന്നു.

Vedagramam

Nenmara